هرمَزد روز از مهرماه برابر با 1 مهرماه در گاهشماری ایرانی؛
روز جشن بزرگ «میثرَکَنَه»، «میتراکانا»، «مهرگان»، بزرگترین جشن هخامنشی در ستایش و گرامیداشت «میترا» در نخستین روز ماه «باگایادی» یا «بَغَیادی» (یاد خدا)، و نیز آغاز سال نو در گاهشماری هخامنشی.
امروزه نیز سنت کهن آغاز سال نو از ابتدای پاییز با نام «سال وِرز»، در تقویم محلی کردان مُکری مهاباد و طایفههای کردان شکری باقی مانده است.
در تقویم محلی پامیر (به ویژه دو ناحیهی «ونج» و «خوف») از نخستین روز پاییز (تیرماه)[1] با نام «نوروزِ تیرَه ما» یاد میکنند.
آغاز پاییز به عنوان آغاز سال نو زراعی همچنان در میان کشاورزان رایج است. همچنین بیرونی از این روز با عنوان «نیم سرده» (نیمهی سال) نام برده است.
هنگام اصلی جشن «مهرگان» نیز در اصل در چنین روزی بوده که بعدها به شانزدهم مهرماه منتقل شده است.
در ادبیات کهن فارسی نیز همواره جشن مهرگان با نخستین روز فصل پاییز برابر دانسته شده است.[2]
» پانوشتها:
-
فصل پاییز با نام های « پادیز / پاذیز »، « خزان » و « تیرماه / تیرَه ماه » نیز شتاخته شده است. نام پسین یا تیرماه در ادبیات فارسی و از جمله در شاهنامه ی فردوسی به همه ی فصل پاییز اطلاق شده است و امروزه نیز در تاجیکستان و شمال افغانستان تداول دارد.
-
تقی زاده، ص 76.
برچسبها: مناسبت، میتراکانا، رضا مرادىغياثآبادى
