اینک زمین را می ستاییم؛
زمینی که ما را در بر گرفته است.
ای اََهوره مَزدا!
 زنان را می ستاییم.
زنانی را که از آن ِتو به شمار آیند
و از بهترین اَشَه(مهربان) برخوردارند، می ستاییم.

اوستا - یسنا 38 - بند 1

پنجم اسفندماه، جشن اسفندگان یا اسپندمذگان (ولنتاین ایرانی) را به شما بازدیدکنندگان گرامی در سرتاسر این جهان خاکی تبریک عرض می‌نماییم. با مطالبی درباره‌ی این جشن در خدمت شما هستیم:

روز پنجم هرماه و ماه دوازدهم هر سال «اسفند» یا «سپندارمذ» نام دارد. این واژه که در اوستایی «سْپِنـْـتـَه آرمَئیتی» (Spenta-Ârmaiti) می باشد و نام چهارمین امشاسپند است، از دو بخش «سپنته» یا «سپند» به مانک پاک و مقدس و «آرمئیتی» به معنی فروتنی و بردباری تشکیل شده است و معنی این دو با هم فروتنی پاک و مقدس است.
این واژه در پهلوی «سپندارمت» (SpandÂrmat) و در فارسی «سپندارمذ» و «اسفندارمذ» و «اسفند» شده است.

امشاسپند سپندارمذ، نگهبان و ایزدبانوی زمین ِسرسبز و نشانی از باروری و زایش است. جشن «سپندارمذگان» یا «اسفندگان»، روز گرامیداشت زنان در ایران باستان بوده و این روز به نام «مردگیران» یا «مژدگیران» یا «مزدگیران» (=هدیه گرفتن از مردان) نیز در ادبیات فارسی بكار رفته است.

یکی دیگر از نام های این جشن نیز، جشن «برزگران» یا «برزیگران» است که به مناسبت نقش مهم برزگران و کشاورزان در سبز کردن زمین و باروری زمین بوده است.

به بیان ابوریحان بیرونی، «اسفندارمذ» ایزد موکل بر زمین و ایزد حامی و نگاهبان زنان شوهر دوست و پارسا و درست کار بوده. به همین مناسبت این روز، عید زنان به شمار می رفت. مردم به جهت گرامیداشت، به آنان هدیه داده و بخشش می کردند. زنان نه تنها از هدایا و دهش هایی برخوردار می شدند، بلکه به نوعی در این روز فرمانروایی می کردند و مردان باید که از آنان فرمان می بردند.

گردیزی نیز در کتاب زین الاخبار خود به واژه ی «مردگیران» اینگونه اشاره کرده است که از این جهت این جشن را مردگیران می گفتند که زنان به اختیار خویش و با آزادی، شوی و مرد زندگی خود را برمی گزیدند.

هنوز نیز در برخی از گوشه های ایران زمین مانند اصفهان، پهله، ری و دیگر شهرهای ناحیه ی مرکز و غرب ایران، مراسم جشن اسفندگان همچون گذشته برگزار می شود، در این روز بانوان لباس و کفش نو می پوشند، زنانی که مهربان، پاکدامن، پرهیزگار و پارسا بوده اند و در زندگی زناشویی خود فرزندان نیک را به جامعه تحویل داده اند مورد تشویق قرار می گیرند و از مردهای خود پیش کش هایی دریافت می کنند. آن ها در این روز از کارهای همیشگی خود در خانه و زندگی معاف شده و مردان و پسران وظایف جاری زنانه را در خانه به عهده می گیرند.

» منابع:

• گاه شماری و جشن های ایران باستان - هاشم رضی
• تاریخ نوروز و گاه شماری ایران - عبدالعظیم رضایی
• ترجمه ی فارسی آثارالباقیه ابوریحان بیرونی - اکبر دانا سرشت
• جشن های ایرانی - پرویز رجبی
• راهنمای زمان جشن ها و گردهمایی های ملی ایران باستان - رضا مرادی‌غیاث‌آبادی
• فرهنگ لغات مرحوم دهخدا
• فرهنگ فارسی برهان قاطع

» مرتبط:

دعوای ولنتاین و اسفندگان را کنار بگذاریم. برای عشق ورزیدن هیچ روزی جای روز دیگری را تنگ نمی‌کند. (رضا مرادی‌غیاث‌آبادی)

در ایران باستان به‌خصوص از دوره‌ی ساسانیان که تقویم اوستایی رسمیت و قطعیت یافت رسم بر آن برقرار گردید همان‌طوری که سال را دوازده ماه و هر ماه را به نام یکی از فرشتگان (امشاسپندان) مقرب اهورامزدا قرار دادند، سی روز ماه را نیز به نامی می‌خوانده‌‎اند که دوازده اسم همان اسامی دوازده ماه بود و اسامی دیگر. هرگاه اسامی ماه با روز هم‌نام قرار می‌گرفت جشنی برگزار می‌کردند. جشنی که در روز اسفند در ماه اسفند که پنجمین روز در این ماه بود را جشن عشاق یا «سپندارمذگان» می‌نامیدند؛ این واژه از «سپنته آرمئیتی» گرفته شده که ایزد بانوی فروتنی و بخشندگی در ایران باستان بود.

خانم دکتر «مری بویس» که صاحب آثار ارجمندی در زمینه‌ی تفکرات دینی ایران باستان است بر این باور است که هر دو (بخشندگی و فروتنی) از القاب زمین می‌باشند که با فروتنی و بخشندگی ویژه‌ای همه چیز را بدون هیچ منتی در اختیار بشر قرار داده است. پس عشق همزاد با فروتنی است. از طرفی دیگر چون «سپنته آرمئیتی» سومین «امشاسپند»، بانو است. این روز، روز بانوان محسوب می‌گردید.

ابوریحان بیرونی معتقد است: «اسفندارمذ»، ایزد موکل بر زمین و حامی و نگهبان زنان پارسا و درستکار است. به همین علت این روز عید زنان است. در این روز مردان به زنان هدیه می‌دادند و حتی زنان در این روز فرمان می‌راندند. دختران جوان نیز در این روز مرد آینده‌ی خویش را بر می‌گزیدند. جالب است که بدانیم گل مورد علاقه این فرشته و نماد این روز، گل بیدمشک است. دلایل متعددی در لابه‌لای تاریخ توان یافت که ایرانیان آریایی‌نژاد در عصر خویش از شادترین ملت‌های روزگار بوده‌اند که بزرگداشت این جشن‌‎ها بهانه‌ای بود برای شادمانه زیستن. شاید بی‌سبب نباشد که مدعی شویم جمله‌ی «خنده بر هر درد بی‌درمان دواست» از اعماق تاریخ به امروز رسیده است.

پس بر پارسیان آریایی‌نژاد واجب است که به‌جای جستجو و بزرگداشت آئینی ایرانی، در اعماق تاریخ غرب نگردند.

» منبع: نگارستان تاریخ

اینک زمین را می ستاییم؛
زمینی که ما را در بر گرفته است.
ای اََهوره مَزدا!
 زنان را می ستاییم.
زنانی را که از آن ِتو به شمار آیند
و از بهترین اَشَه(مهربان) برخوردارند، می ستاییم.

اوستا - یسنا 38 - بند 1

پنجم اسفندماه، جشن اسفندگان یا اسپندمذگان(ولنتاین ایرانی) را به شما بازدیدکنندگان گرامی در سرتاسر این جهان خاکی تبریک عرض می‌نماییم. با مطالبی درباره‌ی این جشن در خدمت شما هستیم...[متن کامل]